णजनतदपरकरयस लपपरमपर

Abstract

प्रस्तािना नमो लोप्याय चोलप्याय च i सर्ा प्रथर् व्यमकरििशा िस्य आगर्नर्कमरप्रदियमयमाः सम्भमर्िमां याः उत्पन्नाः करोनि एिमिृ शाः लोपस्य बीजरुपे ि, र्े िे षु शङ्करस्य पयमा यां स्र्ीकृ त्य िां िर्स्कमरां चकमर। व्यमकरिशमस्त्राः शब्िस्य स्र्रूपस्य नसद्धये निर्मर्िाः एकम कमल्पनिकम प्रदियम र्न्यिे । व्यमकरिे लोपस्य प्रयोगे ि अभीष्टरुपनसद्धौ अनिष्टमिमां ध्र्िीिमां निर्मरिर्मत्रां र्िा िे । शमस्त्रे लोपस्य बहर्ाः िमर्मनि सनन्ि यथम-लोपाः, खां , अपमयाः नर्िमशाः इत्यमद्याः। एिे षमां िमम्नमर्् उद्दे श्याः र्िा िे यि् शब्िशमस्त्रस्य प्रदियम भर्े ि् एर्। लोपस्य अथमा ि् आकमशस्य (शू न्यस्य) समर्ा भौनर्किम सर्व ाः स्र्ीकु र्ा नन्ि। अस्य शब्िस्य सत्तम र्ै दिककमलमि् आरम्भां कृ त्र्म अद्यमर्नि पया न्िां सर्व ाः स्र्ीकु र्ा नन्ि। लोपस्य अथा ाः एर्ां पररभमषम-लोपाः लु प् िमिोाः घञ् प्रत्ययाः कृ त्र्म निष्पन्नां भर्नि। यिम ध्र्िे ाः र्म र्िा स्य अिु च्चमरिां दियिे ििम िस्य िमर् लोपाः अनस्ि। परञ्च अिु च्चमरिमि् अिन्िरर्् अनप साः र्िा ाः ित्रै र् नर्द्यिे । पमनििीय सू त्रपमठे लोपसां ज्ञमयमाः बोिकाः सू त्राः अनस्ि -अिशा िां लोपाः ii , जै िे न्रव्यमकरिस्य सू त्रां र्िा िे -िमशाः खर्् iii । पिञ्जले ाः र्हमभमष्ये लोपस्य