रमननदमत आतमतततव वचर

Abstract

रामानन्देन आत्मतत्त्व विवेचन क्रमे सर्वप्रथमः जीवस्य वर्णनम् कृतमस्ति। तत्र विच्छब्दवाच्या जीवात्मानः परमात्मनः सकाशाद् भिन्ना नित्याश्च। तथा च श्रुतिः--‘‘द्वा सुपर्णा सयुजा सखायाइत्यादिका। अतएवोक्तं ‘‘नानात्मानो व्यवस्थातः‘‘ इत्यादिका। अतएवोक्तं ‘‘नानात्मानो व्यवस्थातः‘‘ इति तन्नित्यत्वमपि श्रुतिप्रसिद्धम्- न जायते म्रियते वा विपश्चिन्नायं भूत्वा भवति वा न भूयः। अजो नित्यः शाश्वतो यं पुराणो न हन्यते हन्यमाने शरीरे।।अर्थात् ‘‘चित्‘‘ शब्देन ज्ञात जीवात्मा परमात्मा भिन्नोस्ति एव´्च नित्योस्ति। श्रुत्यानुसारेण- अयं विज्ञः आत्मा न उपन्न्यते, न म्रियते।